Haags Historisch Museum, Alexine Tinne, Fotograaf – haar wereldbeeld,  foto: Billie-Jo Kru

“Haar portretten van haar Nederlandse, mediterrane en Afrikaanse reisgenoten getuigen van een opmerkelijk egalitaire kijk op de wereld.”

Alexine Tinne (1835 – 1869) was in de negentiende eeuw wereldberoemd als Afrika reiziger. Ze was bovendien een van de belangrijkste pioniers uit de begintijd van de fotografie in Nederland. Nieuw onderzoek naar haar leven en werk is aanleiding voor een herwaardering van de fotografe. Het Haags Historisch Museum presenteert een compleet overzicht van het fotografisch oeuvre van Alexine Tinne. Initiatiefnemer en fotograaf Dagmar van Weeghel vertelt over haar fascinatie met Tinne.

 

Dagmar van Weeghel met Alexine Tinne

“Ik vond echt dat haar verhaal verteld moest worden. Tot 2017 had ik nog nooit van Alexine Tinne gehoord. Niet als reiziger en niet als fotograaf. En dat terwijl ze toch wel tot een van de meest markante vrouwen van de Nederlandse geschiedenis gerekend kan worden. Ze was op diverse vlakken een echte pionier en haar tijd ver vooruit. Dat ik haar naam niet kende vond ik raar. Ik heb een film en fotografie opleiding gevolgd en ik kan me niet herinneren dat ooit iemand haar naam heeft laten vallen. Daarnaast deel ik veel overeenkomsten met haar als vrouw, fotograaf en als reiziger in Afrika. Eigenlijk trad ik zelf 150 jaar later, zonder het te weten, enigszins in haar voetsporen. Hoe kon het dat ik haar niet kende?

 

Haags Historisch Museum, Alexine Tinne, Fotograaf – haar wereldbeeld,  foto: Gerrit Scheurs

Toen ik op zoek ging naar meer informatie over haar kwam ik erachter dat er wel over haar is geschreven, maar dan met name over haar onverschrokken reizen, haar vrouw-zijn, en haar onstuimige karakter, alles op basis van archieven, dagboeken en brieven. Er was weinig aandacht voor haar fotografie en beeldtaal. En juist die fotografie is zo bijzonder!

Van vrouwen met een sociale achtergrond als Tinne werd in Europa 160 jaar geleden verwacht dat ze bordurend met de kinderen achter het fornuis staan. Ik vind het heel bijzonder hoe Alexine brak met al die verwachtingen en tradities. En daarin lijk ik misschien wel op haar. Ik vertrok op mijn 20e ook alleen naar Afrika met een camera om Afrikaanse wilde honden te filmen.

 

Haags Historisch Museum, Alexine Tinne, Fotograaf – haar wereldbeeld,  foto: Billie-Jo Krul

Wie ze echt was zullen we nooit helemaal weten, dat geeft ook niet. Maar haar nalatenschap als fotograaf vertelt een bijzonder verhaal, we vertellen dit samen met het museum en de Universiteit Leiden in deze tentoonstelling.

Ik ontdekte aan de hand van haar fotografie, dat in de laatste jaren voorafgaand aan haar dood, haar levensvisie anders lijkt te zijn geworden: heel vrijdenkend. Ze lijkt inclusiever te denken en te voelen vanuit een meer egalitair wereldbeeld. Het bijzondere van de foto’s die ze toen van haar reisgezellen (haar nieuwe familie noemde ze hen) van verschillende huidskleur en komaf in Noord-Afrika maakte of liet maken, is dat zij hen als gelijkwaardig portretteert.

 

Een portret van personen uit het reisgezelschap van Alexine Tinne

De portretten die ze maakte zijn mede daardoor heel bijzonder voor die tijd. Heel anders dan de oriëntalistische of antropologische fotografie die we kennen uit die periode. In deze benadering zit ook een verwantschap met mijn eigen werk. De ervaringen in Afrika hebben mij ook gevormd en veranderd. Ik kan me daarom goed voorstellen dat dat ook het geval moet zijn geweest voor Alexine.

Ik heb jarenlang in de archieven samen met Diana Timmer van het Haags Historisch Museum bewijzen gezocht. Dat was belangrijk voor mij. Ik wilde zeker weten dat ze in haar werk vrijdenkend en norm doorbrekend was. Zeker met haar achtergrond, haar familie verdiende een fortuin in de plantages. Ik ben er heel trots op dat we deze nieuwe bevindingen en haar complete fotografische oeuvre (voor zover bekend) presenteren. Het zet haar in een heel nieuw daglicht.”

 

Dagmar van Weeghel, Lareine (2020)

Hoe zou je jouw relatie met Alexine omschrijven na al die jaren onderzoek?

“Ik wilde het liefst onder haar huid kruipen. Ik was echt gefixeerd op haar fotografische nalatenschap en de persoon die daaruit naar voren kwam. Ik heb veel geïnvesteerd in dit project en onderzoek, alles uit eigen middelen. Dat doe je denk ik alleen als je de urgentie zo sterk voelt om het verhaal te vertellen.

Natuurlijk fantaseer ik over de vraag hoe Alexine dit allemaal zou vinden. Soms stel ik me voor dat ze een stukje met me oploopt op het Lange Voorhout als ik naar het museum loop. Beiden in een hoepeljurk of juist beiden in een spijkerbroek. Er zit 160 jaar tussen maar we zijn twee eigengereide vrouwen onder elkaar, pratend over fotografie, reizen in Afrika en onze ervaringen. Ik hoop dat ze het heel mooi zou vinden wat we hebben neergezet over haar. En ergens denk ik ook dat ze zou zeggen: ‘En terecht eindelijk die erkenning!”

 

Dagmar van Weeghel, speciale Tableau aanbieding: In her Spirit (2021)

Over de speciale Tableau lezersaanbieding

“Het model op de foto’s is Neeltje de Vries. Ik ken haar al meer dan tien jaar en zij is iemand die mij erg aan Alexine deed denken. Samen werkten we meer dan 3 jaar aan deze serie.

We zien een schim van een rennende Alexine in haar huis aan de Lange Voorhout in den Haag. Geïnspireerd door de Spirit Photography uit de 19e eeuw waar men de ‘geest’ van een overleden persoon zou vastleggen met het idee dat spirituele energieën door fotografie gevangen konden worden.

In de boeken die over Alexine geschreven zijn, las ik steeds hoe ze als jonge meid graag door de gangen van haar huis rende, ze verkleedde zich veel en deed aan rollenspellen. Toen we deze opname maakten waren Neeltje en ik even helemaal alleen in dat grote pand. We hadden net een portret in de voorkamer beneden geschoten en waren eigenlijk klaar.  Ik liep nog even naar de eerste verdieping en besloot even extra stil te staan waar ik mij bevond. Ik stond in dat prachtige trappenhuis en ineens zag ik heel helder dat beeld van Alexine die in dat trappenhuis door de gangen rende. Een geestverschijning als tijdmachine.”

 

Dagmar van Weeghel, In Her Spirit (2021)

INFORMATIE OVER DE EDITIE

In samenwerking met Tableau bieden we exclusief de mogelijkheid het werk In her Spirit te kopen in een gesigneerde oplage van 40 exemplaren. Bestel het werk hieronder in de webshop.

Dagmar van Weeghel
In her Spirit (2021)

 

Haags Historisch Museum, Alexine Tinne, Fotograaf – haar wereldbeeld, foto’s uit de Diaspora serie van Dagmar van Weeghel, foto: Billie-Jo Krul

Over Dagmar van Weeghel

Dagmar van Weeghel is verhalenverteller pur sang. Verhalen van vrouwen die een verleden hebben in Afrika, het continent dat de fotograaf goed kent. In haar werk onderzoekt ze de uitdagingen van Afrikaanse immigranten in Europa. In de fotoportretten figureren vaak vrouwen die in Europa aan een nieuwe toekomst bouwen. Ze vraagt hen om voor haar te poseren en zij delen met haar hun bijzondere persoonlijke achtergrondverhalen. De veerkracht en power van deze vrouwen zijn het eigenlijke onderwerp van de krachtige portretten.

 

Alexine Tinne, Fotograaf – haar wereldbeeld, Haags Historisch Museum, t/m 12 juni 2022 (www.haagshistorischmuseum.nl)

 

 

Lees Tableau met 50% korting!

Exclusieve aanbieding voor de volgers van We Like Art: een abonnement op Tableau Magazine, het toonaangevende magazine over fine arts, de kunstmarkt en kunstbeurzen, boordevol kunsthistorische verhalen, actuele highlights en interviews. We Like Art lezers krijgen 50% korting. Je betaalt € 27,50 in plaats van € 55 voor een jaarabonnement. Hier lees je meer over deze mooie actie: LINK.

Het bericht Dagmar van Weeghel | IN HER SPIRIT | lezersaanbieding Tableau verscheen eerst op We Like Art.